close
رزرو آنلاین هتل
وضعیت تاسفبار ساحل‌نشینان دریاچه ارومیه
loading...

ایرانگردی و ایرانشناسی،دوچرخه سواری،طبیعت گردی،مطالب خواندنی و.......

وضعیت تاسفبار ساحل‌نشینان دریاچه ارومیههمه از دریا حرف می‌زنند. کمتر کسی می‌گوید دریاچه. این جمله‌ها را دائم در ارومیه می‌شنوی: «آن وقت که دریا بود، باید به ارومیه می‌آمدی، همه چیز یک جور دیگر بود»، «دریا که بود، زندگی‌مان رونق داشت.»، «حالا مردم نمی‌فهمند چه بلایی سرشان آمده 12- 10 سال دیگر می‌فهمند که دیگر خیلی دیر شده...»«ایران» در ادامه نوشت: هیچ‌کس در این شهر سال‌ها که نه، روزهای خشکیدن دریا را فراموش نکرده، نه تنها فراموش نکرده که خیلی‌ها زندگی‌شان بعد از این همه سال هنوز عادی نشده. خیلی‌ها…

سایت رسمی گروه انسانهای سبز
کانال رسمی گروه انسانهای سبز

آخرین ارسال های انجمن
عنوان پاسخ بازدید توسط
قبل از مهاجرت به کانادا، باید این موارد را بدانید 0 16 zahrabb
یازده واقعیت اساسی درباره کانادا 0 19 zahrabb
ویزای کانادا 0 17 zahrabb
بخش عمده فعالیت های آژانس های هواپیمایی 0 17 zahrabb
در زمان خرید بلیط چارتر و سیستمی هواپیما حتما بدانید 0 13 zahrabb
افسانه ها در مورد بلیط های ارزان قیمت هواپیما را نادیده بگیرید 0 15 zahrabb
کلاس ایرلاین های پرواز داخلی و خارجی 0 15 zahrabb
واقعا به کدوم آژانس هواپیمایی میشه اعتماد کرد؟ 0 13 zahrabb
ویژگی های آژانس های هواپیمایی 0 16 zahrabb
5 ویژگی فرودگاه¬های دوست¬داشتنی 0 15 zahrabb
از پرواز نترسید!! 0 17 zahrabb
تور نوروز 98 0 28 aydaaa
تور سیشل 0 29 aydaaa
تور موریس 0 28 aydaaa
تور اسپانیا 0 29 aydaaa
تور آفریقای جنوبی 0 28 aydaaa
تور برزیل 0 30 aydaaa
تور تابستان 98 0 27 aydaaa
تور استرالیا 0 28 aydaaa
تور مالدیو 0 29 aydaaa
تور بالی 0 25 aydaaa
تور چین 0 28 aydaaa
تور ایتالیا 0 28 aydaaa
تور فرانسه 0 30 aydaaa
مراقبت از پوست و مو بعد از شنا 0 67 mohamad2201
کوهنوردی خون شما را تا ماه‌ ها تغییر می‌دهد 0 72 sasanam
عایق الاستومری چیست و دارای چه کاربردی است؟ 0 87 aydaaa
مزایای پرده هوا و کاربرد و نکات نصب 0 84 aydaaa
همه چیز درباره تجهیزات نمایشگاهی 0 85 aydaaa
استاندارد کفش ایمنی و لباس کار 0 81 aydaaa

وضعیت تاسفبار ساحل‌نشینان دریاچه ارومیه

همه از دریا حرف می‌زنند. کمتر کسی می‌گوید دریاچه. این جمله‌ها را دائم در ارومیه می‌شنوی: «آن وقت که دریا بود، باید به ارومیه می‌آمدی، همه چیز یک جور دیگر بود»، «دریا که بود، زندگی‌مان رونق داشت.»، «حالا مردم نمی‌فهمند چه بلایی سرشان آمده 12- 10 سال دیگر می‌فهمند که دیگر خیلی دیر شده...»


«ایران» در ادامه نوشت: هیچ‌کس در این شهر سال‌ها که نه، روزهای خشکیدن دریا را فراموش نکرده، نه تنها فراموش نکرده که خیلی‌ها زندگی‌شان بعد از این همه سال هنوز عادی نشده. خیلی‌ها هنوز نمی‌دانند شغل و کارشان چیست؟ گلایه دارند، می‌گویند مسئولان فقط به فکر دریاچه و پرنده‌ها هستند؛ هیچ‌کس به فکر آنها نیست. آنها که در این سال‌ها بیشترین ضربه را خورده‌اند، کارشان را از دست داده‌اند، زندگی‌شان زیر و رو شده، سلامتشان در معرض خطر قرار گرفته، زمین های کشاورزی‌شان خشک شده و حالا هم که هزار شرط و شروط گذاشته‌اند برای کار و زندگی‌شان.


در یک روز جمعه آفتابی راهی چی‌چست (دریاچه ارومیه) می‌شوم. برای دیدن دریا. هنوز خیلی‌ها برای دیدن ته‌مانده‌های دریا به این سمت می‌روند. دورش می‌گردند و حسرت می‌خورند. آه می‌کشند. محلی‌ها جای قبلی آب را نشانت می‌دهند، درست جلوی پاهایت: «باورت می‌شود آب دریا تا اینجا بود؟ الان ببین به چه روزی افتاده.» هنوز هم باورش برایشان سخت است، این را تقریباً در چشم همه می‌بینی. این تغییر را به چشم دیده‌اند اما هنوز درکش نمی‌کنند.


برای من که دریاچه ارومیه را تا قبل ازاین ندیده‌ام تصور این زمین خشک سفید و اینکه روزی دریا بوده، تقریباً غیرممکن است. تکه زمین خشکی که انتهایش سفیدی است، نمک‌ دریاچه زیر آفتاب تند ظهر تابستان برق می‌زند. قایق‌های پوسیده، این گوشه و آن گوشه افتاده‌اند. دوش‌های زهوار دررفته و آلونک‌هایی که خراب شده‌اند، همه تصویری از یک شهرک ساحلی متروکه می‌سازند؛ بدون آب و تنها با چند تک درخت اینجا وآنجا.


محمد همایی، راننده مینی بوس، سال‌ها توریست های علاقه‌مند به دیدن دریا را هر روز به اینجا آورده. وقتی از دریا حرف می‌زند هر بار قطره اشکی در چشمانش می‌جوشد: «الان از دریا جز خرابه‌ای باقی نمانده. دهکده ساحلی ساختند، وسیله بازی گذاشتند برای بچه‌ها اما چه فایده؟ ماشین سواری، موتورسواری دور دریا... تا مردم یادشان بماند دریا را. حداقل ۲ هزار نفر همین جا مشغول کار و بار بودند که بیکار شدند. حالا بماند این همه آدمی که دریا برای‌شان کار و درآمد درست می‌کرد، زمین‌های کشاورزی هم خشک شد. دیگر کسی اجازه ندارد چاه عمیق بزند. می‌گویند همین‌ها دریاچه را خشکانده. من خودم برای همین روستاهای اطرافم، مردم مانده‌اند چه جوری زندگی کنند.»


مرد ۶۰ ساله کنار دریا قدم می‌زند از اهالی چی‌چست. جایی را که قبلاً دریا بوده نشانم می‌دهد: «همین جا مردم می‌زدند به آب. حیف شد، واقعاً حیف!» دهکده ساحلی چی چست با سردر رنگ و وارنگش امروز تعطیل است. همان دهکده‌ای که قرار است رونق را به این منطقه بازگرداند. شهربازی دارد و امکانات موتورسواری دور دریاچه خشک شده. چند سوئیت هم اطراف دهکده ساخته‌اند. هرچند امروز خالی از جمعیت است و کارگران مشغول کار. مرد می‌گوید: «دارند ساخت و سازمی‌کنند. تعطیله امروز. شهر بازی دارد و مردم سرگرم می شوند اما هیچوقت رونق قبل برنمی‌گردد.»


مرد جوان سقف آلونک خانه‌شان را که روزگاری با خانواده‌اش در آن زندگی می‌کرده‌اند و محل کسب و درآمدشان بوده، تعمیر می‌کند. دوش حمام داشته‌اند؛ یک جور پلاژ ساحلی. حالا همگی به شهر رفته‌اند. بیشتر اعضای خانواده یا بیکارند یا کارگری می‌کنند. اتاقک‌های دوش هنوز پابرجاست. از پلاژ هم فقط چارچوبش باقی مانده. کناراتاقک‌های حمام‌ درختی روی زمین افتاده، روی همه چیز غبار زمان نشسته. یک جوری که دلت می‌گیرد: «ما اینجا خانوادگی زندگی می‌کردیم. کار و زندگی داشتیم. اما دریا که خشک شد، همه آواره شدیم. هر کدام رفتیم یک طرف. برادرهام رفتند روستا و دارند قاچاق می‌کنند. جان‌شان را گذاشته‌اند کف دستشان برای چند قران. این آلونک را که می‌بینی تعمیر می‌کنم، تنها چیزی است که باقی مانده. هراز گاهی می‌آیم تعمیرش می‌کنم. اما چه فایده، اینجا دیگر هیچوقت درست نمی‌شود.»


از کنار دوش‌های آب می‌گذرم، برای لحظه‌ای دریاچه پر از آب را تصور می‌کنم. بچه‌ها خندان و حوله بر دوش، برای حمام کردن و دوش گرفتن همدیگر را هل می‌دهند. صدای قهقهه‌شان همه جا پیچیده. می‌خواهند بستنی بخورند. روی باقیمانده یک دیوار هنوز این کلمات دیده می‌شود: «چای، بستنی، آب میوه. پلاژ چراغی.» تنها نامی از آن باقی مانده و دیگرهیچ. مثل دریا مثل دریاچه.


یک مغازه متروکه کنار دریای سابق، نظرم را جلب می‌کند. یک یخچال نیمه خالی، تویش نوشابه و چند شانه تخم مرغ هم هست. روی یخچال هم نوشابه چیده‌اند. داخل مغازه دود خورده و در حال ویرانی چند قفسه نیمه خالی ازچیپس و پفک و بیسکوییت هم دیده می‌شود. انگار انباری یک خانه باشد تا مغازه. زن میانسال روی تخت چوبی نشسته، لابد منتظر مشتری. کنارش می‌نشینم. بعید است سال تا سال هم یک مشتری از راه برسد. بلوز و دامن قهوه ای پوشیده و پیاز خرد می‌کند. فارسی بلد نیست. از پسرش می‌خواهم حرف‌هایش را ترجمه کند. می‌گوید همین جا زندگی می‌کنند: «دیگر کسی نمی‌آید از ما خرید کند، دریا را کسی اینجوری ببیند، پشت سرش را هم نگاه نمی‌کند. پسرام همه بیکارند. مانده‌ایم چکار کنیم. قبلاً آب اینجا بود، دریا بود!» دستش را تکان می‌دهد و دریایی خیالی را در هوا تصویر می‌کند. قبلاً فقط نوشابه و آب معدنی نمی‌فروختند، کباب هم بوده. صبحانه هم بوده؛ املت و تخم مرغ... از آن کلبه‌های دوست داشتنی کنار دریا.


می‌گوید: «وسایل توی این یخچال را می‌بینی، همه این‌ها را نوه‌ها و بچه‌های خودم می‌خورند. شوهرم هم می‌رود کارگری تو باغ و میدان. تازه آنجا هم کار درست و حسابی نیست. بیشتر باغ‌ها خشک شده‌.» یک اتاق هم گوشه حیاط هست برای مسافرانی که خسته از راه می‌رسند و می‌خواهند چند ساعتی استراحت کنند. اتاق هم مثل بوفه کوچکش خالی است. اما چرا زن وخانواده‌اش با این همه سختی اینجا مانده‌اند، زن توضیح می‌دهد جایی ندارند بروند. خانه و کاشانه‌شان اینجاست. زندگی در کنار دریایی خشک.


«اینجا را می‌بینی؟ نه درآمد داریم نه هیچی، اما باز آب را برای‌مان تجاری حساب می‌کنند. همه آمده‌ایم به این دهکده بلکه کمی کسب و کارمان درست بشود. فکر می‌کنی اگر دریا بود، الان می‌توانستم این جوری کنارت بشینم؟» با حسرت سرش را تکان می‌دهد، قابلمه‌اش پر شده ازپیازهای خرد شده ریز و یک دست.


مقصود حسینی از اهالی روستای «کردلر» است؛ در ۴ کیلومتری دریاچه ارومیه. یکی از روستاهایی که تحت تأثیر خشکی دریاچه آسیب جدی دیده. مثل اغلب روستاهای منطقه. او از بی‌آبی می‌گوید و اینکه چطور کشت و کار کشاورزانی که اطراف دریاچه کار می‌کردند، از بین رفت: «سری به باغ‌های ما بزن، ببین چطور همه خشک شده. بی‌آبی همه باغ‌ها را نابوده کرده و زندگی ما را هم به دنبال خودش. آب آنقدر شور شده که نمی‌توانیم بخوریم. می‌رویم با دبه از شهر و از روستاهای دور و بر آب می‌آوریم. تازه اگر وسیله داشته باشی. در خانه مردم را می‌زنیم و اجازه می‌گیریم آب برداریم.»


مرد جوان دیگری می‌گوید: «خشکی دریا همه را بیمار کرده، هر کی این اطراف‌زندگی می‌کند، بیماری دارد.همه بیماری پوستی گرفته‌ایم؛ چشم درد و تنگی نفس.همه‌اش به خاطر خشکی دریاست. زمین‌های ما را هم ستاد اجرایی گرفته و شهرک درست کرده. می‌خواهند این اطراف کشاورزی نباشد. می‌گویند به خاطر دریاست. می‌گویند خیلی آب مصرف می‌کنید. پس ما چکار کنیم؟ کشاورزی نکنیم، چکار کنیم؟ خشک شدن دریا کشاورزی را فلج کرده. مهم‌ترین مشکل ما آب شرب و از دست دادن کار است. اگرخدای نکرده این جوری پیش برود، همه باغ‌ها خشک می‌شوند وهمه روستاها تخیله می‌شوند.»


حسینی هم از تنگی نفس گلایه می‌کند: «چند دقیقه‌ای اینجا بگرد، یکهو می‌بینی دهنت خشک شده. این خشکی دریا باعث شد همه بروند سمت مشاغل کاذب. همین الان بالای ۴۰ نفر در روستای ما به خاطرانواع جرم مواد مخدر زندانی‌اند. همه این‌ها به خاطر بیکاری است. چرا قبلش نبود؟ درآمد ندارند، مجبورند. همه کشاورز بودند؛ گندم، چغندر، سیب می‌کاشتند اما دولت زمینها را گرفته. ماهمه تحت فشاریم. اصلاً هیچ کس به فکر مردم نیست.‌ می‌گویند دریا خشک شده، چون شما کشاورزی کرده‌اید. این همه زمین کشاورزی شهرک بشود، ما همه نابود می‌شویم.» درد دل‌های مردم منطقه تمامی ندارد. خیلی‌های‌شان از محیط زیست گلایه دارند؛ اینکه آنقدر به فکر دریاچه و احیای آن هستند که مردم را فراموش کرده‌اند. می‌پرسند مگر غیر از این است که برای احیای دریاچه باید از همین مردم کمک بگیرند؟


زارا امجدیان، کارشناس اجتماعی و عضو انجمن «دامون» چند سالی هست روی خشک شدن تالاب قره قشلاق و همچنین مسائل معیشتی مردم اطراف دریاچه ارومیه کار می‌کند. او در گفت‌وگو با ما تأکید می‌کند: «مهم‌ترین موضوعی که مردم اطراف دریاچه ارومیه را درگیر کرده موضوع معیشت است. کم‌آبی و سیاست‌های احیای دریاچه، معیشت خیلی‌ها را تحت تأثیر قرار داده. این درحالی است که ستاد احیای دریاچه ارومیه، نگاه مهندسی به احیا دارد؛ بدون توجه به وضعیت اقتصادی و اجتماعی مردم.» یعنی همان نگاه مهندسی که دریاچه را خشکاند امروز به شکل دیگری می‌خواهد آن را احیا کند. انجمن دامون طرح‌های پایلوت برای ایجاد معیشت پایدار در این منطقه اجرا می‌کند و امجدیان در این باره می‌گوید: «ما به‌عنوان کارشناسانی که ۵ - ۴ سالی هست در اینجا کار می‌کنیم، معتقدیم ستاد احیای دریاچه ارومیه، دریاچه را فقط پهنه آبی در نظر گرفته و تمام سیاست‌هایش را روی همین مسأله و انتقال آب به آن متمرکز کرده. درحالیکه صدها روستا در کنار دریاچه ارومیه قرار دارد که اقتصاد و معیشت‌شان مبتنی بر کشاورزی و آن هم محصولات پرآب‌خواه مثل هندوانه، چغندر و گوجه فرنگی است. برای احیای دوباره دریاچه نمی‌توان به کشاورزان بی‌توجه ماند. باید به وضعیت آنها و کشت‌های کم آبخواه هم توجه کنیم یا مشاغل دیگری برای آنها ایجاد کنیم. با شرایط فعلی، شاهد یک بحران انسانی خواهیم بود که زندگی روستاییان را تحت ثأثیر قرار می‌دهد. برای اجرای هرگونه سیاستی نمی‌توان به جمعیت انسانی آن منطقه بی‌توجه ماند.»


امجدیان تأکید می‌کند: «کشاورزان، مسئول نابود کردن دریاچه نیستند و خودشان قربانی سیاست‌های غلط‌اند. چه کسانی به آنها مجوز حفر چاه عمیق را دادند؟ مسأله این است که بسیاری از مسئولان محیط زیست نگاه اجتماعی ندارند و فکر نمی‌کنند برای حفاظت از محیط زیست باید همین انسان ها را آموزش بدهند. این نوع برخورد موجب شده یک دشمنی عمیق بین کشاورزان و محیط زیستی‌ها شکل بگیرد. ما تا می‌گوییم محیط زیست، مردم می‌گویند شما می‌خواهید زمین‌های ما را بگیرید؟ سازمان حفاظت محیط زیست باید نقش جامعه انسانی را ببیند و بداند آنهایی که اطراف دریاچه و تالاب‌ها زندگی کرده‌اند در این سال ها بیشترین آسیب را دیده‌اند.»


هاله طارم، مدیرعامل شرکت «یشیل اورمان چی چست» که هدفش به جریان انداختن پتانسیل جامعه محلی برای احیای دریاچه ارومیه است، نیز بر معیشت مردم در این منطقه تمرکز کرده‌ است: «خشک شدن دریاچه، روی کشاورزی و دامپروی واشتغال بسیاری از مردم و در نتیجه معیشت‌شان تأثیر گذاشته. خیلی از کشاورزان محصول‌شان افت کرده، درآمدشان پایین آمده و در نهایت معیشت‌شان تحت تأثیر قرار گرفته. این روزها کشاورزان اطراف دریاچه ارومیه اجازه حفر چاه عمیق ندارند، تغییر کاربری زمین‌هایشان براحتی ممکن نیست و اجازه ساخت باغ و تبدیل زمین‌های دیم به آبی را هم ندارند. شرایط تغییر کرده و آنها با توجه به این شرایط باید توانمندی‌هایشان را شناسایی کنند.»


به گفته این کارشناس اجتماعی در طرح پایلوت آنها بر توانمندسازی افراد، حفظ منابع و کشاورزی پایدار تأکید شده تا از مهاجرت در این منطقه جلوگیری شود. تغییر ذهنیت‌ها و اینکه برخی بدانند دیگر کشاوررزی در این منطقه برایشان مفید و سودآور نیست، از دیگر اقدامات این انجمن در منطقه اطراف دریاچه ارومیه بوده.


چند نفری هنوز اطراف دریای خشک قدم می‌زنند، آفتاب ظهر تابستان تندتر از قبل می‌تابد. چند نفرشان به قایق چپه شده‌ای تکیه زده‌اند و به دوردست‌ها نگاه می‌کنند. کدام خاطره از پیش چشماهایشان در حال عبور است؟

درباره زیست محیطی , عمومی ,
ارسال نظر برای این مطلب

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی
ایرانی باهم - کانال تلگرامی

پیاده روی، دوچرخه سواری و کوهنوردی با همسفرها

فروشگاه
آوا رسا

لوگوی ما
اطلاعات کاربری
نام کاربری :
رمز عبور :
  • فراموشی رمز عبور؟
  • موضوعات

  • حمایت ها
  • همیاران
  • دوچرخه سواری
  • ورزشی
  • آموزش ها
  • خبرها
  • قالب ها
  • ماجراجویان ایرانی

  • برادران امیدوار اولین جهانگردان ایران
  • گروه انسانهای سبز GPG
  • حسین قره داغی ایرانگرد و جهانگرد
  • پروژه شنای طول خلیج فارس
  • امیر خدافرد ایرانگردی با دوچرخه
  • تالش همیشه سبز
  • انجمن دوچرخه سواران اسپادانا
  • پوپه مهدوی نادر دور دنیا با دوچرخه
  • جعفر و نسیم دور دنیا با دوچرخه
  • محمد تاجران دور دنیا با دوچرخه
  • عشق و دوستی مسافران صلح
  • برادران سایکلتوریسم
  • گروه کوهنوردی یاشا سهندیم
  • گـروه دوچـرخـه سـواری تیـبــا
  • از خاطرات سفر
  • گروه کوهنوردی فراز بیرجند
  • کوه نوردی ، سنگنوردی ، پاراگلایدر
  • گروه کوهنوردی و اسکی جام سهند تبریز
  • دیده بان سبز کرمان
  • گردشگری با دوچرخه
  • محیط زیست ایران 5/14
  • گروه کوهنوردی پرستو
  • گروه کوهنوردی آویشوٍ ماسال
  • کوه mountain
  • راه ابریشم با دوچرخه
  • اژدها سواران خلیج فارس تا دریای خزر
  • گروه کوهنوردی زاگرس(بانوان)شهرستان اقلید
  • ایران عزیز .... ایتالیای شگفت انگیز
  • زندگی و سفر با دوچرخه
  • Neghabe Koohestan
  • Yarbod
  • ایران سرزمین من
  • گروه ورزشی هومه
  • بیا تا برویم
  • تی تی


  • دور دنیا با موتور سیکلت
  • گروه دوچرخه سواری آدانا همدان
  • دوچرخه سواری و ایرانگردی
  • دل مشغولیهای من
  • دوچرخه سواران راسخ ایرانگردی
  • سایکل توریسم سفر با دوچرخه
  • دوچرخه سواری کوهستان – اصفهان
  • چرخ به چرخ
  • دوچرخه ها
  • ایرانگردی
  • خاطرات جهانگردی سفر به پنج قاره
  • مشاهده گر
  • دوچرخه من … ملینا
  • پدال سبز
  • زوج جهانگرد
  • گروه دوچرخه سواری آبیدر
  • من و دوچرخه من
  • دوچرخه سواران خراسان رضوی
  • گروه دوچرخه سواری اطلس بوشهر
  • هیئت دوچرخه سواری شهرستان نیزیز فارس
  • گروه کوهنوردی و دوچرخه سواری دماوند بابلسر
  • دوچرخه سواری
  • گردشگری – کوهنوردی. گردشگری. دوچرخه
  • کانون دوچرخه سواران امام رضا (ع)کاشان
  • دوچرخه سواران آراز بایک خوی
  • گروه دوچرخه سواری سیمرغ بابل
  • انجمن دوچرخه سواران بدون مرز (ادب)
  • در مسیر
  • آرازبایک
  • دوچرخه
  • دوچرخه سواران کلهر
  • دوچرخه سواران خرم اباد
  • آدرشک
  • من و پدر
  • دنیای دوچرخه سواری من
  • دوچرخه سواری خراسان رضو ی
  • دوچرخه سواری و سه گانه
  • کمیته دوچرخه سواری عمومی کرمان
  • گزارشهای دوچرخه سواری من
  • کام_______________و کلهر


  • دیده بان حقوق حیوانات
  • دیده بان طبیعت بختیاری
  • دیده بان کوهستان


  • باشگاه کوهنوردی و ورزشهای کوهستانی راسخ
  • گروه کوهنوردان آزاد
  • گروه کوهنوردی کلکچال
  • گردشگران (گلویک عبدالله شوازدستجردبورق)
  • گروه کوهنوردان سیمان بهبهان
  • شهر صخره ها و بهترین لحظات زندگی من
  • گروه کوهنوردی آناهیتا کنگاور
  • گروه کوهنوردی باران کوهستان
  • گروه کوهنوردی دنا اصفهان
  • گروه کوهنوردی و طعبیت گردی نمونه
  • گزارش صعود به قلل و دیواره مرتفع
  • انحمن کوهنوردی دانشگاه صنعتی امیر کبیر
  • تصاویری از طبیعت ایران و هرمزگان
  • هیئت کوهنوردی و صعودهای ورزشی بخش آسارا
  • گروه کوهنوردی شیدا شهرکرد
  • گروه کوهنوردی پرستو
  • گروه کوهنوردی باران اهواز
  • گروه کوهنوردی آپادانا
  • انجمن کوهنورادن ایران نمایندگی مراغه
  • هیت کوهنوردی کارگران استان البرز
  • هیت کوهنوردی و صعودهای ورزشی اقلید
  • خانه کوهنوردان کرمان
  • گروه کوهنوردی اورست زنجان
  • بهار طبیعت
  • مشق کوه
  • گردشگری
  • گروه کوهنوردی اپحت کرمانشاه
  • باشگاه کوهنوردی ایثار
  • انجمن پزشکی کوهستان ایران
  • حفاظت محیط زیست آذز بایجان شرقی
  • انجمن کوهنوردان زنجان
  • هیات کوهنوردی و صعود های ورزشی دامغان
  • گروه کوهنوردی دنا اصفهان
  • تصاویر کوهنوردی من
  • باشگاه گردشگری خراسان
  • گروه کوهنوردی زرین دلیر
  • گروه کوهنوردی ساولان داغی میانه
  • خانه کوه نوردان شهرستان قدس
  • کوهنوردی و سنگنوردی دامغان
  • کوهنوردی – Mountaineering
  • قلب من در کوهساران
  • هیئت کوهنوردی و صعودهای ورزشی بوکان
  • تیم کوهنوردی k2 دانشگاه پیام نور بوکان
  • کانــون کوهنـــوردی فرهنگســــــرای بهمن
  • همه ی ما
  • کوهساران
  • کوه و کوهنوردی در گیلان
  • گروه کوهنوردی و کوه گشت کهبد صفه
  • هیت کوهنوردی شهرستان بهار
  • انجمن کوهنوردان قم
  • گروه کوهنوردی فاتحان کویر اردکان
  • Zirve (اوج)
  • تیم کوهنوردی جوانان ریباز سردشت
  • باشگاه کوهــنوردی سـامـان همــدان
  • آتش در کوهستان
  • گروه کوهنوردی صفا گنبد کاووس
  • اکیپ جوانان تهران
  • امید مادران زمین
  • مجله خبری گروه کوهنوردی و غارشناسی آرش سنندج
  • گروه کوهنوردی شمس
  • هیئت کوهنوردی و صعودهای ورزشی شمیرانات
  • هیئت کوهنوردی استان آذربایجان شرقی
  • کانون کوهنوردان سنندج
  • باشگاه کوهنوردی و سنگنوردی ئاورین بوکان
  • غار نورد
  • KARST
  • گروه کوهنوردی قاجر قروه
  • Hamtanab
  • Greenblog
  • وسعت سبز
  • کوه-فلسفه
  • یاسین کوه
  • زوج کوهنورد
  • گروه کوهنوردی شقایق آمل
  • گروه کوهنوردی و کمپینگ الوند شهرستان آمل
  • گروه کوهنوردی مهرورزان قزوین
  • گروه امداد و نجات کوهستان جمعیت هلال احمر استان همدان
  • گروه کوهنوردی می سی نو
  • گروه کوهنوردی شهرک پردیس جم
  • گروه گردشگری و کوهنوردی باچون توریسم
  • کوه ، سفر ، طبیعت
  • گروه کوهنوردی طبرستان جوان بابل
  • گروه کوه نوردی البرز دامغان
  • کوه نوردان مروارید
  • گروه کوهنوردی لرا
  • ندای کوهستان
  • باشگاه کوهنوردی و اسکی آلپ تبریز
  • هیئت کوهنوردی کارگران استان گیلان
  • دســــت نوشت کوهنورد
  • جهانگردی خاطرات یک ولگرد
  • انجمن حافظان محیط زیست بادرود
  • کلاغ ها
  • کوهنوردی کوهستان شهرستان مینودشت
  • همراه کوه
  • باشگاه کوهنوردی ملکان
  • گروه کوهنوردی پارسه برازجان
  • کوهنوردان تبریز
  • انجمن کوهنوردان ایران-شهر سلطانیه
  • گروه کوهنوردی توانا
  • پایگاه اینترنتی کوه‏نوردان کلاردشت
  • انجمن کوهنوردان ایران
  • گروه کوهنوردی فراز تهران
  • کوهنوردی زلان
  • گروه کوهنوردی و گردشگری داغ داش قشقایی
  • وبلاگ کوه نوردی وصعودهای ورزشی گل کوه
  • هیئت کوهنوردی و صعود های ورزشی چالوس
  • انجمن کوهنوردان مهاباد
  • گروه کوهنوردی طبیعت مشهد
  • گروه کوهنوردی آریوبرزن شیراز
  • مدرسه کوهنوردی کول تاک
  • عشق کوهنوردی
  • سنگ نوردان
  • قلــّــــه توچــــــال
  • کانون کوهنوردان اوراز مهاباد
  • ورجین
  • طغیان
  • گروه کوهنوردی نسل جوان
  • دیار الوند
  • گروه کوهنوردی خلیج پارس
  • گروه کوهنوردی شاهین اراک
  • گروه کوهنوردی فراز
  • گروه کوهنوردی دماوند رشت
  • یافته کوه
  • نشاط کوهستان
  • k2 تیم کوهنوردی دانشگاه پیام نور بوکان
  • کوهیاران
  • گروه کوهنوردی کوور
  • کوه نوردی، ورزش و سلامتی
  • گروه کوهنوردی علم تبریز
  • غارنورد
  • گروه کوهنوردی طرلان گرگان
  • باشگاه کوهنوردی کوهسار نیشابور
  • کوهنوردی بانوان
  • کوهنـوردان ... البرز
  • گروه کوهنوردی تاراز شهرکرد
  • هیئت کوهنوردی سامان
  • گروه کوهنوردی اِئل داغی
  • کوهنوردی و صعود های ورزشی شهرستان نیشابور
  • گروه کوهنوردی تهران
  • کوهنوردی و صعودهای ورزشی ساوه
  • کوهنـوردان سایپا
  • گروه کوهنوردی آزنا - شهرستان گرمی
  • هیات کوهنوردی شهرستان بجنورد
  • هیأت کوهنوردی شهرستان بناب
  • تیم کوهنوردی زلان
  • گروه کوهنوردی هدایت نیشابور
  • جمع کوهنوردان
  • هیات کوهنوردی هشترود (سرسکند داغچیلاری)
  • کوهستان
  • ترانگو
  • گروه کوهنوردی کوهیاران پارس ـ شیراز
  • گروه کوهنوردی مهربانک کشاورزی
  • صعودهای کوهنوردی
  • برنامه گروههای کوهنوردی اصفهان
  • بن سرخ
  • گروه کوهنوردی آزنا - شهرستان گرمی
  • گـــروه کوهنـــوردی رضــوان اربعـه کاشان
  • گروه سنگ نوردی لوکوموتیو نقده
  • کوهنوردی ساوه
  • سایت کوهنوردی چکاد ساری
  • دوستان کوهستان
  • گروه کونوردی فراز لاهیجان
  • گروه کوهنوردی و سنگنوردی سهند
  • گروه طبیعت گردی و کوهنوردی مخمل چمن
  • لاوی ته ره غه
  • گروه کوهنوردی آرین اصفهان
  • کوهنوردی طلبگی
  • هیات کوهنوردی و صعودهای ورزشی اقلید
  • رقص طوفان
  • هیئت کوهنوردی شهرستان بهار
  • باشگاه کوهنوردی یاران امیدوار بندر امام
  • کوهنوردان راستوند - شازند
  • گروه کوه نوردی همنورد
  • کوهنوردی زندگی و لذت آزادی در اوج بلندی ها
  • امید کوهستان
  • هیئت کوهنوردی و صعودهای ورزشی لارستان
  • فاتحان خورشید ( طلوع سپیده)
  • برنامه های کوهنوردی و سنگنوردی دامغان
  • گروه کوهنوردی کوروش شمیران
  • گروه کوهنوردی آلام کال
  • کوهنورد تنها امیر
  • گروه کوهنوردی بانوان همیار بجنورد
  • گروه کوهنوردی زاگرس شهرکرد
  • کوهستان
  • علم کوه-گرده آلمانها
  • هیت کوهنوردی شهرستان ارومیه
  • گروه کوهنودری آناهیتا گنگاور
  • انجمن کوهنوردان ایران نمایندگی مراغه
  • خاطرات یک کوهنورد
  • گروه کوهنوردی و طبیعت گردی نمونه
  • گروه کوهنوردی زاگرس اقلید
  • گروه کوهنوردی کانون بازنشستگان
  • کوهنوردی - غارنوزدی - طبیعت گردی گلبرف
  • گروه کوهنوردی آوا
  • سیاه کوه
  • باشگاه کوه نوردی کانون هماهنگی شوراها
  • انجمن کوهنوردان بروجرد
  • هیئت ورزش های جانبازان و معلولین البرز
  • گروه کوهنوردی فجر الزهرا(س)-خانوادگی
  • علم کوه-گرده آلمانها
  • گروه کوهنوردی وطبیعت گردی هامون نجف آباد
  • گروه کوهنوردی فراز سرخنکلاته
  • هیئت کوهنوردی و صعودهای ورزشی چناران
  • گروه کوهنوردی شرکت پارس تابلو
  • سفر نامه و گردشگری
  • گروه طبیعت گردی پرچین
  • کوه نوردی ساوه
  • هیئت کوهنوردی و صعودهای ورزشی شهر قدس
  • گروه کوه نوردی نوتاش
  • گروه کوهنوردی ازکهن
  • گروه سنگنوردی و کوهنوردی پاسارگاد
  • گروه کوهنوردی شهرکرد
  • گروه کوهنوردی زاگرس
  • گروه کوهنوردی اوراز
  • زیستکوه
  • همنورد من
  • باشگاه کوهنوردی سبکاد
  • کوهنورد محکم باش پیروز پاینده باش...
  • سفر نویس
  • ایران را بگردیم